مرحوم ایت الله العظمی مرعشی نجفی (رضوان الله تعالی علیه)
حضرت آیت الله العظمی شهاب الدین مرعشی در بیستم صفر سال 1315 قمری در نجف اشرف به دنیا آمد . پدرش آیة الله سید شمس الدین محمود مرعشى از فقها و مدرّسان نجف بود.
http://sayyed.persiangig.com/image/002/ayatollah.marashi.jpg

تحصیلات

حضرت آیت الله مرعشی در آغاز به تحصیل علوم جدید و بخشی از طب سنتی روی آورد و سپس به تحصیل علوم متداول حوزوی پرداخت. مقدمات ادبیات عرب را از محضر والد مكرّمش سید شمس الدین محمود مرعشی و عارف معروف شیخ مرتضی طالقانی آموخت. تجوید را از شیخ نورالدین شافعی بكتاشی، علم انساب را از مرحوم پدر و سید محمدرضا صائغ بحرانی و دیگران یاد گرفت. در علم تفسیر شاگرد شیخ محمد حسین شیرازی بود و فقه و اصول را نیز از وی و میرزا محمدعلی مدرسی چهاردهی رشتی، آقا میرزا محمود شیرازی، آقا شیخ محمدحسین تهرانی و نیز مسائل استدلالی این دو رشته از دانش حوزه را از محضر آقا ضیاء الدین عراقی و آیة اللّه‏ شیخ مهدی مازندرانی فرا گرفت و از دروس آیة اللّه‏ سید حسن صدر در فقه، حدیث، رجال و درایه و از حوزه پرفیض شیخ مهدی خالصی در اصول فقه استفاده شایان توجهی نمود. او در علم كلام از محضر محمد جواد بلاغی صاحب تفسیر آلاء الرحمن استفاده کرد.

ایشان آنچنان علاقه به فراگیری داشت که حتی مدتى نزد علماى زیدیه و علماى اهل سنت به فراگیری علم حدیث پرداخت و از آنان اجازه نقل حدیث گرفت.

ایشان از بسیاری از مراجع بزرگ تقلید آن زمان از جمله، آقاضیاء عراقی، آقاسید ابوالحسن اصفهانی و شیخ عبدالکریم حائری اجازه اجتهاد گرفت که این مهم در بیست و هفت سالگی حضرت آیت الله مرعشی اتفاق افتاد.

سرانجام حضرت استاد در سال 1342 قمری براى زیارت مرقد مطهر امام رضا(ع) به ایران آمد  و  پس از زیارت مرقد امام رضا به تهران رفت و در حوزه علمیه تهران، نزد شیخ عبد النبى نوری، آقا حسین نجم آبادى، میرزا طاهر تنكابنى، میرزا مهدی آشتیانى و دیگر بزرگان به کسب علم پرداخت.

سال بعد، براى زیارت حضرت معصومه(س) به قم مشرف شد و به دستور آیت الله حائری در این شهر ماندگار شد و مدتى در درس ایشان و دیگر اساتید از جمله حضرات شیخ مهدی قمی، سید علی یثربی و علی اكبر حكمی کسب فیض نمود

منصب استادی

آیة الله العظمی مرعشى به دستور حضرت آیة الله حائرى مشغول تدریس شد. و پس از رحلت آیة الله حائرى به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت. در طول بیش از هفتاد سال تدریس ایشان در حوزه علمیه قم، شاگردان بسیاری را تربیت نمود که از آن جمله: شهید دكتر سید محمد بهشتی، شهید مرتضى مطهری، حاج آقا مصطفى خمینی، شهید حسین غفاری، شهید محمد مفتح، شهید محمد صدوقی، سید محمد على قاضى طباطبایی، سید محمود طالقانی، شیخ شهاب‏الدین اشراقی، شیخ مرتضى حائری، حاج میرزا جواد آقا تهرانی، شیخ حسن نورى همدانی، آقا موسى صدر، قدرت الله وجدانى فخر، سید مرتضی عسكری، مصطفى اعتمادی، محمد امامى كاشانی، میرزا جواد تبریزی، شیخ حسین نوری، سید عبدالكریم موسوى اردبیلی، شیخ على پناه اشتهاردی، محمد تقى ستوده، شیخ محمد رضا مهدوى كنی  و... .

آثار و تالیفات

آیة الله مرعشى در طول سالیان دراز عمر با بركت خویش كتابها و مقاله‎هاى زیادى دربارة علوم قرآنی، ادبیات عرب، حدیث، دعا، فقه، اصول، منطق، لغت، تاریخ، رجال و تراجم، انساب و... نوشت كه بسیاری از آنها هنوز چاپ نشده است. شمار آثار ایشان به 148 كتاب، رساله و مقاله می‎رسد.

نخستین رساله‏ علمیه ایشان به نام "نخبة الاحكام" و دیگری "سبیل النجاة" است که با چاپ همین کتابها مرجعیت تقلید ایشان آغاز شد. اما دیگر کتابهای ایشان عبارتند از: سند القرّاء و الحفّاظ مقدمه تفسیر الدر المنثور، شمس الامكنة و البقاع فى خیرة ذات الرقاع، فوائد چند در خصوص صحیفة كاملة سجادیه، راهنماى سفر مكه و مدینه، الغایة القصوى لمن رام التمسّك بالعروة الوثقی، التبصرة فى ترجمة مؤلف التكمله، الحدیقة الوردیه حول روضة البهیه، زهر الریاض فی ترجمة صاحب الریاض،  شرح حال حضرت سلطان على فرزند امام باقر، شرح حال مولى عبدالواسع كاشانی، شرح حال آیة الله شیخ محمد محلاتى نجفی، الضوء البدری فى حیاة صاحب الفخری و بسیاری دیگر.

مرجعیت و امور عامه

آیت الله مرعشی پس از رحلت آیت اللّه‏ بروجردی در سال 1380 قمری در زمره معدود مجتهدانی بود كه به عنوان مرجع شیعیان برگزیده شد و از آن پس به عنوان یكی از اركان اصلی حوزه و جهان تشیع در آمد.

در طول سالیان دراز كه مرجعیت تقلید شیعیان را بر عهده داشت، خدمات شایانی به جهان اسلام نمود. نماز جماعت با شكوه ایشان در صحن حضرت معصومه(س) یکی از خاطرات هر زائر و ساکن قم است.

ایشان بسیار شوخ طبع بودند. به مستضعفان عنایت ویژه ‎ای داشت. به مشكلات آنان رسیدگی می‎كرد. آیة الله العظمی مرعشی نجفی علاقه خاصی به اهل بیت و حضرت معصومه(س) داشت.

از فعالتیهای مهم ایشان تأسیس مدارس علمیه از جمله مدرسه مهدیه بود. فقیه نستوه در جهت تكمیل مدرسه سعی فراوان نمود و كتابخانه مدرسه را كه در برگیرنده دو هزار جلد كتاب است، بنا نهاد. مدرسه دیگر مدرسه مؤمنیه بود در دو طبقه و كتابخانه مدرسه با حدود 3500 جلد كتاب نیز به وسیله ایشان تأسیس شد. همچنین مدرسه شهابیه را نیز در سه طبقه تاسیس کرد و  مدرسه مرعشیه نیز از مدارس علمیه ‎ای است كه در سه طبقه، به همت ایشان تأسیس شد و اداره آن بر عهده ایشان واگذار شد.

باید گفت مهم‏ترین اثری که از ایشان به یادگار مانده است، ساخت کتابخانه بزرگی است که ایشان با زحمت و رنج فراوان انجام دادند. آیت الله مرعشی در دوران جوانی كه در حوزه علمیه نجف مشغول تحصیل بود به گردآوری كتب خطی پرداخت. گاه شبها در یك كارگاه برنج كوبی كار می‎كرد، روزها روزه استیجاری می‎گرفت و نماز استیجاری می‎خواند، تا هزینه خرید كتب را تهیه نماید. 

كتابخانه آیت الله مرعشى نجفی اكنون با دارا بودن بیش از 250000 جلد كتاب چاپى و 25000 جلد كتاب خطی از مراکز بزرگ فرهنگی است. كتابخانه آیت الله العظمى مرعشى به خاطر نسخه‎هاى خطى نفیس و ارزشمند و گاه منحصر به فرد و كتب قدیم مهم و كمیاب مورد توجه وافر نویسندگان، دانشمندان، مراكز علمى و تحقیقاتى سراسر جهان است.

سیاست ایشان

ایشان كه دخالت در سیاست را وظیفه شرعی و تكلیف دینی خود تلقّی می‏كرد، در غائله انجمنهای ایالتی و ولایتی از مرحوم امام خمینی حمایت نمود و در مواردی با صدور اعلامیه‏های مشترك یا مستقل نظر خویش را درباره مسائل كشور بیان می‏کرد.

در جریان دستگری امام خمینی نیز به دفاع از امام پرداخت و با صدور اعلامیه‏های شدیداللحنی آزادی بی‏قید و شرط ایشان و سایر محبوسین را خواستار گردید. آن گاه كه امام به تركیه تبعید گردید از راههای گوناگون با مراجع نجف ارتباط برقرار كرد و از آنان خواست در این مورد اقدامی بنمایند.

در سال 1356 ش كه عوامل دست نشانده دستگاه ستم در روزنامه اطلاعات مقاله‏ای توهین‏آمیز علیه امام خمینی رحمه‏الله انتشار دادند، آیة اللّه‏ مرعشی همگام با سایر بزرگان در این باره موضع‏گیری سختی نمود. با بازگشت امام از پاریس، ایشان همگام با بنیان گذار نظام اسلامی ایران از هیچ گونه تلاشی دریغ نكرد.

در یک سخنرانی خطاب به كارگزاران نظام طاغوتی می‏گویند: "مبارزه ما با این كانونهای فساد، تبلیغات سوء و مصوّبات نارواست. همین دیروز كسی، نشریه‏ای از تبلیغات مسیحی را كه در میان جوانهای تهران نشر شده آورده بود. آخر اگر مذهب جعفری رسمیت دارد، پس این تبلیغات سوء برای چیست! فِرَق ضاله از یك طرف، مسیحیها از سوی دیگر، پس روحانی هیچ نگوید و همین طور بنشیند. چقدر انسان صبر كند. تا حرف می‏زنی مجرمی. اندازه دارد بی‏انصافی."

وفات

سرانجام این مرجع بزرگ تقلید شیعه، در هفتم صفرالخیر سال 1411 قمری مصادف با هفتم شهریور سال 1369 شمسی، در سن 96 سالگی بر اثر سکته قلبی از دنیا رفت. و در ایران، لبنان و پاکستان سه روز عزای عمومی اعلام شد. در نهایت در روز جمعه نهم صفر، پیكر پاكش با حضور انبوهی از  مردم عاشق علم و عمل تشییع و در جوار كتابخانه بزرگش در شهر مقدس قم  به خاك سپرده شد.

منابع

گنجینه شهاب، شهاب الدین مرعشی نجفی، قم، کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی.
شهاب شریعت، علی رفیعی، قم، کتابخانه عمومی آیت الله العظمی مرعشی نجفی.
كیهان فرهنگی، شماره دویست و چهارم.
نور علم، شماره سی و هفتم.

نویسنده: سید محمد ناظم زاده قمی


(ماخذ : شیعه نیوز)

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 15 مهر 1388    | توسط: معاود -    |    | نظرات()